Clear
Lead Graphic Papers

อัพโหลดภาพขึ้นสู่สังคมออนไลน์ เรื่องง่ายๆ ที่ต้องระวัง

ผู้เขียน: ปิยเนตร อินทยารักษ์
ผู้ให้คำแนะนำ: เสฏฐวุฒิ แสนนาม
วันที่เผยแพร่: 18 พ.ค. 2555
ปรับปรุงล่าสุดวันที่: 18 พ.ค. 2555

Share on Facebook Share on Twitter Share on Google+

ในปัจจุบัน การถ่ายภาพแล้วอัพโหลดขึ้นสู่อินเทอร์เน็ตกำลังเป็นที่นิยม โดยเฉพาะการอัพโหลดขึ้นไปบน Social Network ไม่ว่าจะเป็น Facebook, Twitter หรือนำไปโพสต์ในเว็บบอร์ดต่างๆ โดยปกติแล้ว คนทั่วไปมักเข้าใจว่าข้อมูลในรูปภาพนั้นมีเพียงแค่ภาพถ่ายธรรมดา แต่น้อยคนที่จะรู้ว่าในภาพนั้นมีข้อมูลที่อาจก่อให้เกิดการละเมิดสิทธิส่วนบุคคลหรือความเป็นส่วนตัว จนถึงขั้นก่อให้เกิดอันตรายต่อผู้ที่ถ่ายภาพหรือผู้ที่อยู่ในภาพได้ เช่น ข้อมูลตำแหน่งพิกัดที่อยู่ในเวลาที่ภาพนั้นถูกถ่าย เนื่องจากกล้องดิจิทัลหรือโทรศัพท์มือถือรุ่นใหม่ จะมีความสามารถ GeoTagging [1] ซึ่งเป็นการใช้ GPS ในการระบุพิกัดตำแหน่ง แล้วบันทึกข้อมูลเหล่านี้ลงใน Metadata ของภาพ โดยทั่วไปแล้ว ผู้ที่ใช้งาน Social Network ส่วนใหญ่จะไม่ระบุข้อมูลส่วนตัวที่สำคัญ เช่น บ้านเลขที่ของตนเองไว้ใน Profile แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่ผู้ใช้ถ่ายภาพในบริเวณบ้านของตนเอง แล้วโพสต์ภาพนั้นขึ้นสู่อินเทอร์เน็ต ก็อาจเป็นการเปิดเผยให้ผู้อื่นสามารรถทราบที่อยู่ของผู้ใช้คนนั้นได้ ดังนั้น การศึกษาเรื่อง Metadata ในภาพถ่าย ความสามารถของ GeoTagging และอันตรายที่อาจเกิดขึ้น รวมถึงวิธีป้องกันและแก้ไข ก็สามารถช่วยป้องกันไม่ให้ข้อมูลสำคัญที่เป็นความลับถูกเผยแพร่ออกไปได้

ในการถ่ายภาพนั้นนอกจากจะมีข้อมูลที่เป็นตัวภาพแล้ว ยังมีส่วนที่เป็น Metadata ซึ่งเป็นส่วนอธิบายข้อมูลเพิ่มเติมของภาพนั้นๆ

Metadata คืออะไร

Metadata คือ ข้อมูลที่ใช้อธิบายรายละเอียดเพิ่มเติมของข้อมูลหรือสารสนเทศต่างๆ เช่น ไฟล์เอกสาร จะมีส่วนแสดงรายละเอียดของไฟล์ เช่น ชื่อผู้สร้างเอกสาร ชื่อหน่วยงาน ชื่อคอมพิวเตอร์ที่ใช้สร้างเอกสาร เป็นต้น หรือแม้กระทั่ง ID3 ในไฟล์ MP3 ก็จะเก็บข้อมูลชื่อเพลง ชื่อศิลปิน ชื่ออัลบั้ม เป็นต้น ในกรณีที่เป็นภาพถ่ายดิจิทัลก็จะมีข้อมูลเพิ่มเติมของภาพนั้นๆ เช่น วันและเวลาที่ถ่ายภาพ การตั้งค่าของกล้อง เป็นต้น [2]

Metadata ของภาพถ่าย

Metadata ของภาพถ่าย จะเก็บไว้ในส่วนที่เรียกว่า EXIF (Exchangeable Image File Format) ซึ่งเป็นข้อมูลที่อธิบายรายละเอียดค่าต่างๆ ของรูปภาพที่ถ่ายจากกล้องดิจิทัล ดังรูปที่ 1 โดยปกติแล้วไฟล์รูปภาพที่รองรับการใส่ข้อมูล EXIF คือไฟล์ชนิด JPEG และ TIFF [3] ตัวอย่างค่า EXIF ที่สำคัญ เช่น

  • Model – รุ่นของกล้อง
  • Date Time Original – วันเวลาที่ถ่ายภาพ
  • GPS - ตำแหน่งที่ถ่ายภาพ

Pp2012no0009-1.png
(รูปที่ 1 แสดงค่า EXIF)

จะดูค่า EXIF ได้อย่างไร

การดูค่า EXIF สามารถทำได้หลายวิธี ตัวอย่างเช่นการดูภาพจาก Windows Explorer ทำได้โดยการ คลิกขวาที่รูปภาพ เลือก Properties และเลือกที่ Details จะเห็นข้อมูลเพิ่มเติมของภาพนั้น นอกจากนี้ยังมีโปรแกรมดูรูปภาพอีกมากมายที่สามารถดูข้อมูล EXIF ได้ เช่น PhotoScape, Picasa เป็นต้น

ในส่วนของการดูค่า EXIF ของรูปภาพในเว็บไซต์ต่างๆ โดยไม่ต้องบันทึกรูปภาพนั้นลงในเครื่อง สามารถทำได้โดยการติดตั้ง Extension ให้กับเบราว์เซอร์ เช่น Google Chrome และ Mozilla Firefox สามารถติดตั้ง Extension ที่ชื่อ Exif Viewer เพื่อดูข้อมูล EXIF ได้

จากข้อมูลในภาพถ่ายที่สามารถบ่งบอกรายละเอียดต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับผู้ถ่ายภาพหรือผู้ที่อยู่ในภาพได้ ทำให้หลายฝ่ายมีความวิตกกังวลถึงข้อมูลส่วนตัวที่อาจหลุดออกไปเผยแพร่สู่อินเทอร์เน็ต ซึ่งมีผลต่อความเป็นส่วนตัว (Privacy) จนอาจก่อให้เกิดอันตรายต่อชีวิตและทรัพย์สินได้

Privacy สำคัญอย่างไร

Privacy คือ ความเป็นส่วนตัวในการเก็บรักษาข้อมูล หรือการเผยแพร่ข้อมูลให้แก่ผู้อื่น ในโลกของอินเทอร์เน็ตแล้ว การนำข้อมูลส่วนตัวขึ้นไปเผยแพร่นั้นเป็นสิ่งที่ต้องระมัดระวัง เนื่องจากข้อมูลบางอย่างอาจส่งผลต่อภาพลักษณ์ หน้าที่การทำงาน หรืออาจมีผลเสียหายต่อชีวิตและทรัพย์สินเลยก็เป็นได้ [4] ตัวอย่างกรณีศึกษาที่เกี่ยวข้องกับ Privacy ที่น่าสนใจ คือ ภรรยาของหัวหน้าสายลับที่ MI6 ได้นำรูปภาพที่ถ่ายกับสามีและรูปบ้านของเธอไปโพสต์ไว้ใน Facebook ทำให้บุคคลอื่นล่วงรู้ว่าสามีของเธอเป็นสายลับ พร้อมทั้งรู้บ้านเลขที่ สมาชิกในครอบครัวและเครือญาติ ซึ่งการที่ข้อมูลดังกล่าวถูกเปิดเผยทำให้ให้สามีของเธอไม่สามารถทำงานเป็นสายลับได้อีกต่อไป [5]

ข้อมูลในภาพบอกตำแหน่งได้อย่างไร

ในการถ่ายภาพ กล้องที่มีความสามารถ GeoTagging ก็จะบันทึกข้อมูล GPS ณ ตำแหน่งที่ถ่ายลงไปในภาพด้วย และหากมีการนำภาพนั้นขึ้นสู่อินเทอร์เน็ตก็จะทำให้ผู้อื่นสามารถรู้สถานที่ที่ถ่ายภาพนั้นได้ ในปัจจุบันมีเครื่องมือมากมายที่ช่วยอำนวยความสะดวกในการดูข้อมูลสถานที่ที่ ถ่ายภาพ เช่น การดูข้อมูลในภาพด้วยเว็บไซต์ http://regex.info/exif.cgi ซึ่งนอกจากจะบอกรายละเอียดของ EXIF ของภาพนั้นแล้ว ยังสามารถแสดงภาพถ่ายจากดาวเทียมของสถานที่นั้นได้ด้วย ดังรูปที่ 2 และ 3

Pp2012no0009-2.jpg
(รูปที่ 2 แสดงถึงภาพที่จะนำไปดูผ่านทางเว็บไซต์ http://regex.info/exif.cgi)

Pp2012no0009-3.png
(รูปที่ 3 แสดงภาพถ่ายดาวเทียมของตำแหน่งที่ถ่ายรูปที่ 2)

วิธีป้องกัน

ในการถ่ายภาพด้วยกล้องดิจิทัลหรือโทรศัพท์มือถือ หากไม่มีความจำเป็นที่จะต้องระบุข้อมูลสถานที่ถ่ายภาพ ก็ควรจะปิดการทำงานของ GeoTagging แต่หากเป็นภาพที่ถูกถ่ายมาแล้วและต้องการนำภาพนั้นขึ้นสู่อินเทอร์เน็ต ควรมีการป้องกันไม่ให้ภาพถ่ายเปิดเผยข้อมูลส่วนตัวของผู้ใช้งาน ซึ่งสามารถทำได้โดยการลบข้อมูล EXIF ออกจากภาพนั้นก่อนที่จะอัพโหลดขึ้นสู่อินเทอร์เน็ต การลบ EXIF สามารถทำได้หลายวิธี เช่น


1. ลบข้อมูล EXIF โดยใช้ Windows Explorer ด้วยการคลิกขวาที่ไฟล์ภาพ เลือก Properties และเลือกที่ Details จากนั้นคลิกที่ Remove Properties and Personal Information เลือกค่า EXIF ที่ต้องการลบ [6] ดังรูปที่ 4

Pp2012no0009-4.png
(รูปที่ 4 แสดงการลบข้อมูล EXIF จาก Windows Explorer)


2. ลบข้อมูล EXIF โดยใช้ซอฟต์แวร์ที่ทำขึ้นมาโดยเฉพาะ เช่น Exif Tag Remover เป็นต้น ดังรูปที่ 5

Pp2012no0009-5.png
(รูปที่5 แสดงการลบค่า EXIF ด้วยโปรแกรม Exif Tag Remover )

จากความอันตรายของการเปิดเผยตำแหน่งที่อยู่ ผู้ใช้งานควรตรวจสอบข้อมูลในรูปภาพก่อนที่จะอัพโหลดขึ้นสู่อินเทอร์เน็ต เพื่อให้แน่ใจว่าข้อมูลนั้นสามารถถูกเผยแพร่ได้ หากพบข้อมูลที่ไม่เหมาะสมก็ไม่ควรที่จะโพสต์ภาพนั้นหรือหากจำเป็นต้องโพสต์ ก็ควรทำการลบข้อมูล EXIF ออกจากภาพ เพื่อป้องกันการเผยแพร่ข้อมูลสำคัญออกไปโดยไม่ตั้งใจ เพราะถ้าหากเผลอปล่อยให้ข้อมูลดังกล่าวถูกเผยแพร่ออกไปแล้ว การที่จะลบหรือแก้ไขความผิดพลาดนั้นอาจจะไม่สามารถทำได้เลย

อ้างอิง

  1. http://en.wikipedia.org/wiki/Geotagging
  2. http://graphicssoft.about.com/od/glossary/f/metadata.htm
  3. http://www.cipa.jp/english/hyoujunka/kikaku/pdf/DC-008-2010_E.pdf
  4. http://en.wikipedia.org/wiki/Privacy
  5. http://www.dailymail.co.uk/news/article-1197562/MI6-chief-blows-cover-wifes-Facebook-account-reveals-family-holidays-showbiz-friends-links-David-Irving.html
  6. http://www.labnol.org/software/remove-photograph-metadata/19588/

Clear